İmplant Üstü Protez Çıkarılabilir mi?

İzmir İmplant Üstü Protez Çıkarılabilir mi?

Çene cerrahisi disiplininde uygulanan titanyum kök tedavileri, osteointegrasyon (kemikle kaynaşma) evresini tamamladıktan sonra protetik diş hekimliğinin uzmanlık alanına devredilir. Hastanın çiğneme, konuşma (fonasyon) ve estetik fonksiyonlarını asıl yerine getiren yapı, çene kemiğinin içindeki vida değil; o vidanın üzerine medikal yollarla bağlanan restorasyonlardır. Bireylerin klinik araştırma süreçlerinde zihinlerinde oluşan “İmplant üstü protez çıkarılabilir mi?” sorusu, tedavinin uzun dönemli kullanımı, oral hijyenin sağlanması ve ileride oluşabilecek teknik ihtiyaçlara karşı sistemin esnekliğini anlamak açısından büyük bir medikal öneme sahiptir.

İmplant Üstü Protez Çıkarılabilir mi ve Hangi Yöntemlerle Sabitlenir?

Diş hekimliği tıp literatüründe, protetik restorasyonlar biyomekanik bağlantı mekanizmalarına göre iki ana kategoriye ayrılır. Birinci kategori, hastanın anatomik doku kaybının çok geniş olduğu ve çene kemiğinin aşırı eridiği durumlarda uygulanan “hareketli implant üstü protezler”dir (overdenture). Bu sistemler, çene kemiğine yerleştirilen iki ila dört adet titanyum kökten destek alır ve protezin iç kısmındaki yuvaların ağızdaki tutuculara (ataşmanlara) geçmesiyle sabitlenir. Hasta, yemeklerden sonra bu protezi kendi eliyle esnetip çıkararak temizliğini gerçekleştirebilir.

İkinci kategori ise, doğal diş hissini birebir simüle eden “sabit implant üstü protezler”dir. Bu gruptaki zirkonyum veya porselen kuronlar ve köprüler, titanyum kökün üzerine kalıcı olarak vidalanır veya medikal simanlarla (yapıştırıcılarla) sabitlenir. Sabit bir restorasyonun hasta tarafından evde yerinden çıkarılmaya çalışılması biyofiziksel olarak olanak dışıdır; bu tür zorlamalar hem protezin materyaline hem de altındaki titanyum kökün kemikle olan hücresel bağlantısına ciddi yapısal hasarlar verebilir.

Hareketli (Takıp Çıkarılabilen) İmplant Üstü Protezler Nasıl İşlev Görür?

Tam dişsizlik yaşayan (total edentulizm) ve çene kemiği dikey yönde ciddi oranda erimiş bireylerde, geleneksel damak protezleri sıklıkla hareket etme ve vuruk yapma sorunu yaratır. Doku destekli bu protezlerin yarattığı tutunma zafiyetini elimine etmek için planlanan hareketli sistemler (overdenture), gücünü mukozadan değil doğrudan çene kemiğindeki titanyum köklerden alır.

Sabit İmplant Üstü Protezler Hasta Tarafından Evde Çıkarılabilir mi?

Sabit protetik sistemler, adından da anlaşılacağı üzere doğal dişlerin biyomekanik işlevlerini aralıksız olarak simüle etmek üzere tasarlanmıştır. Çiğneme sisteminin ürettiği kilogramlarca basınca dayanabilmesi için, protezi titanyum köke bağlayan iç yapılar (abutment ve vidalar) özel klinik tork anahtarlarıyla sıkıştırılır. Hastanın bu kapalı sisteme dışarıdan müdahale etmesi olanaksızdır.

Eğer birey, sabit protezinin altında bir rahatsızlık (örneğin gıda sıkışması, sızı veya koku) hissediyorsa, protezi kendi başına oynatmaya çalışmamalıdır. Böyle bir kuvvet uygulaması, titanyum vidanın boyun bölgesindeki kemiği travmatize ederek hücresel bağın kopmasına (osteointegrasyonun bozulmasına) neden olabilir. Tıbbi prosedür, hastanın vakit kaybetmeden uzman diş hekimine başvurması ve hekimin ilgili restorasyonu kontrollü bir biçimde klinik ortamda değerlendirmesini gerektirir.

Vidalı ve Yapıştırma (Simante) Protezlerin Klinik Çıkarılma Süreçleri Arasındaki Farklar Nelerdir?

Sabit protetik diş hekimliğinde, üst yapıyı titanyum köke bağlayan iki temel medikal sistem mevcuttur. Hangi sistemin tercih edileceği; titanyum kökün çene kemiğindeki açısına, hastanın kapanış (oklüzyon) dikey boyutuna ve estetik lokasyona bağlı olarak şekillenir. “İmplant üstü protez çıkarılabilir mi?” sorusunun klinik ortamdaki yanıtı, işte bu bağlantı tipine göre ayrışır.

Avrupadent Kliniklerinde İmplant Üstü Protezlerin Seçimi ve Bakım İşlemleri Nasıl Planlanır?

Modern klinik işleyişte, çene cerrahisi ile protetik tasarım birbirinden izole süreçler olarak değerlendirilmez. Bir protezin yıllar sonra kolayca bakıma alınabilmesi, cerrahi aşamada vidanın yerleştirildiği açıya bağlıdır. Eğer titanyum materyal kemiğe fazla açılı konulmuşsa, üzerine vidalı bir protez yapıldığında vida deliği dişin ön yüzeyine (görünür kısma) denk geleceği için estetik bozulur. Bu gibi durumlarda kurum hekimleri, anatomik uyumu sağlamak adına simante (yapıştırma) sistemleri rotasına girerler.

Kurumsal tıbbi organizasyonlar, periyodik klinik takip (idame) süreçlerini tedavinin organik bir uzantısı olarak işletir. Vida ile sabitlenmiş protezlerin altı aylık veya yıllık kontrollerinde, hekimin protezi 10-15 dakika içerisinde söküp, laboratuvar ortamında temizliğini yapıp cilalayarak geri takması, peri-implantitis (çevre doku iltihabı) gelişimini kısıtlayan en rasyonel fizyolojik yaklaşımdır. Bu çıkarılabilir medikal tasarım, hastaya öngörülebilir ve kontrol edilebilir bir uzun dönem kullanım imkanı sunar.

Protetik Restorasyonların Hekim Tarafından Çıkarılmasını Gerektiren Tıbbi Durumlar Nelerdir?

Sabit protezlerin ömür boyu yerinden hiç oynatılmayacağı düşüncesi, biyolojik sistemlerin dinamik doğasıyla örtüşmez. Çiğneme kuvvetleri (oklüzal stresler), yıllar içerisinde sistemin üzerinde kümülatif (birikimli) bir yorgunluk yaratır. En sık karşılaşılan klinik ihtiyaçlardan biri “vida gevşemesi”dir. Protezi taşıyan iç vidalar mikro-titreşimler nedeniyle esneyebilir. Hasta, dişinde hafif bir tıkırtı veya hareketlenme hissettiğinde hekim protezi yerinden çıkarır, vidanın tork ayarını günceller ve sistemi yeniden sabitler.

Bir diğer tıbbi zorunluluk, diş eti (mukoza) sağlığındaki radikal değişimlerdir. Eğer hastanın oral hijyeni yetersiz kalmışsa ve protezin altında diş taşları (kalkülüs) birikerek kemik erimesi başlatmışsa, hekimin o bölgeyi derinlemesine temizleyebilmesi (küretaj) ve dokuyu tedavi edebilmesi için protezin ortamdan uzaklaştırılması elzemdir. Protez çıkarıldığında, cerrahi alan doğrudan görüş altına alınarak mikrobiyal temizlik sağlanır ve doku sağlığına kavuştuğunda protez geri takılır.

Hareketli Protezleri (Overdenture) Kullanan Bireyler Günlük Çıkarma ve Temizlik İşlemlerini Nasıl Yapmalıdır?

Hareketli implant üstü protezlerin fizyolojik avantajı, hastaya sağladığı üstün temizlik yeteneğidir. Sabit protezlerin altında kalan kaviteleri temizlemek büyük bir dikkat gerektirirken, takıp çıkarılabilen protezlerde ağız dışına alınan materyal her yönüyle rahatça temizlenebilir. Ancak bu mekanik temizlik rutininin, ataşmanların (tutucu kilitlerin) ömrünü kısaltmayacak biçimde yapılması mühimdir.

Ağız dışında yıkanan protezlerde normal diş macunu kullanımı önerilmez. Macunların içerdiği aşındırıcı (abraziv) partiküller, protezin akrilik veya kompozit yüzeyini mikroskobik olarak çizerek zamanla matlaşmasına ve bakteri tutmasına yol açar. Ağız içerisinde kalan titanyum kafalar ise oldukça pürüzsüzdür; bu parçaların etrafında biriken gıda partikülleri ve plaklar yumuşak kıllı fırçalarla dairesel hareketlerle uzaklaştırılarak, diş etinin iltihaplanması (gingivitis) kontrol altında tutulur.

Protezin Çıkarılması Altındaki Titanyum Kök Yapısına veya Çene Kemiğine Zarar Verir mi?

Sabit protezlerin hekim kontrolünde çıkarılması, sistemin tasarımına uygun bir tıbbi eylemdir. İçerideki vidayı çevirerek kilidi açmak, kemik ile titanyum yüzeyi arasındaki biyolojik bağa herhangi bir yatay veya dikey bükülme kuvveti yansıtmaz. Titanyum kök, çene kemiğinde sağlam (ankiloz) bir şekilde kalırken sadece üstündeki kapak alınır.

Hareketli protezlerde ise hastanın kendi el manipülasyonu devreye girer. Protez çıkarılırken, kuvvetin her iki taraftan eşit olarak yukarı doğru yönlendirilmesi gerekir. Sadece sağ taraftan tutup asılmak, protezin içindeki naylon (teflon) tutucu lastiklerin tek yönlü ezilmesine yol açar. Bu plastik tutucular (o-ring veya locator lastikleri) her halükarda zamanla aşınan parçalardır ve hekim tarafından 6-12 aylık periyotlarda muayenehanede saniyeler içerisinde yenileriyle değiştirilerek protezin o ilk günkü sıkı tutuculuğuna dönmesi sağlanır.

İzmir Bölgesindeki İklim ve Diyet Faktörleri Protezlerin Temizlik ve Çıkarılma İhtiyacını Nasıl Etkiler?

Ağız florası, bölgesel beslenme alışkanlıklarıyla doğrudan şekillenen biyokimyasal bir ortamdır. Ege bölgesine özgü lifli gıdaların uzun süre çiğnenmesi, sabit protezlerin gövde altlarına veya hareketli protezlerin bar (çubuk) tutucularının arkasına lif artıkları bırakabilir. Tükürükle temas eden bu artıklar, organik asitlere dönüşerek çevre diş eti mukozasında irritasyon (tahriş) başlatır.

Özellikle vidalı sabit protez taşıyan hastaların, altı aylık hekim randevularında bu protezlerin sökülerek alt kısımlarının klinik ortamda temizlenmesi, yöresel beslenmenin biriktirdiği inatçı diş taşlarının arındırılmasını sağlar. Hekimler, hastanın oral hijyen performansını değerlendirerek söküm/bakım periyotlarını bireyin kendi beslenme ve plak oluşum eğilimine göre modifiye ederler.

Uzun Dönem İdame ve Rutin Hekim Ziyaretleri Tıbbi Olarak Neden Önem Taşır?

Halk arasındaki yaygın yanılgı, çene cerrahisi bitip porselen dişler takıldıktan sonra sürecin bütünüyle bittiği yönündedir. Oysa ağız ortamı yaşayan, yaşlanan ve değişen bir ekosistemdir. Kişinin kendi doğal dişleri yıllar içerisinde aşınırken, zirkonyum veya porselen protezler aşınmaz. Bu durum, aralarındaki temas dengesinin (oklüzyonun) zamanla bozulmasına yol açar. Bozulan denge, protez üzerine binen yükü artırır.

Düzenli hekim ziyaretleri, bu dengesizlikleri henüz dokuya zarar vermeden saptayan medikal check-up seanslarıdır. Hekim, renkli ısırma kağıtlarıyla basınç noktalarını test eder, gerekirse protezi çıkartıp cila işlemlerini tazeler. Titanyum yüzeyi çizmeyen özel teflon aletlerle, protezin boynundaki diş taşları temizlenir. Bu multidisipliner idame yaklaşımı, hastanın protetik sistemini kendi doğal organıymış gibi konforlu bir biyolojik uyum içerisinde kullanmasının temel kuralıdır.