Diştaşı, diş yüzeyinde biriken bakteri plağının tükürükteki minerallerle sertleşmesiyle oluşur ve kendiliğinden düşmez; evde fırçalamak ya da gargara yapmak da onu kaldırmaz. Sertleşmiş birikinti yalnızca diş hekimi ya da diş hijyenisti tarafından özel aletlerle temizlenebilir. Aşağıda diş taşının nasıl oluştuğunu, neden kendi kendine gitmediğini ve temizliğin nasıl yapıldığını bulabilirsiniz.
Diş taşı nedir?
Diş taşı, hekim dilinde tartar olarak da anılan, dişlerin üzerinde ve diş eti çizgisinin altında biriken sert, kireç benzeri bir tabakadır. Rengi genellikle sarımsı ya da kahverengimsidir ve özellikle alt ön dişlerin iç yüzünde ile üst azıların dış yüzünde daha çok görülür. Yüzeyi pürüzlü olduğu için üzerine yeni plak kolayca tutunur; bu yüzden bir kez oluştuğunda büyümeye eğilimlidir.
Diş taşı nasıl oluşur?
Ağızdaki bakteriler yemek artıklarıyla birleşerek dişlerin üzerinde yumuşak ve yapışkan bir plak tabakası oluşturur. Bu plak düzenli ve yeterli biçimde temizlenmezse, tükürükteki kalsiyum ve fosfat gibi minerallerle birleşerek günler içinde sertleşir. Sertleşmiş hale diş taşı denir. Oluşumu hızlandıran başlıca etkenler şunlardır:
- Fırçalamanın ve diş ipinin düzensiz ya da yetersiz olması
- Sigara ve tütün ürünleri kullanmak
- Tükürük yapısı ve ağız kuruluğu
- Dişlerin çapraşık olması, temizlenmesi zor bölgelerin bulunması
- Şekerli ve yapışkan gıdaların sık tüketilmesi
Kişiden kişiye değişse de bazı kişilerde diş taşı daha hızlı birikir; bu durum tükürüğün yapısıyla da ilgilidir.
Diş taşı kendi kendine düşer mi?
Hayır, diş taşı kendi kendine düşmez. Sert bir mineral birikintisi olduğu için fırçanın kılları onu söküp atamaz. Zaman zaman dişin kenarından küçük bir parça kopsa bile geride kalan kısım büyümeye devam eder ve altındaki diş eti iltihabı sürer. Bu nedenle beklemek yerine hekim kontrolüne gitmek gerekir. Diş taşı üzerindeki bakteriler diş etinde kızarıklığa, kanamaya ve kötü kokuya yol açabilir; uzun süre bırakılırsa diş eti çekilmesi ve diş çevresindeki kemik kaybı gibi sorunlara kadar ilerleyebilir. Diş eti sorunlarını daha ayrıntılı öğrenmek için diş eti iltihabı nasıl geçer yazımıza bakabilirsiniz.
Diş taşı temizliği nasıl yapılır?
Diş taşı temizliğine detartraj denir. Hekim ya da hijyenist, ultrasonik cihazla titreşim ve su yardımıyla diş taşını parçalayarak dişten ayırır; ulaşılması zor bölgelerde el aletleri kullanılabilir. Ardından dişlerin yüzeyi cilalanarak pürüzsüz hale getirilir, böylece plağın yeniden tutunması zorlaşır. Gerekli görülen kişilerde kum püskürtme yöntemi olan airflow da tercih edilebilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna dişlerinizi muayene ettikten sonra hekim karar verir.
Diş taşı temizliği ağrı verir mi?
Temizlik sırasında çoğu kişi yalnızca hafif bir titreşim ve su hissi duyar. Diş etleri iltihaplı ve hassassa ya da diş taşı çok fazlaysa rahatsızlık artabilir; bu durumda hekim işlemi daha rahat geçirmeniz için önlem alabilir. Temizlikten sonra dişlerde geçici hassasiyet, soğuğa ve sıcağa karşı duyarlılık ya da diş etinde hafif kanama görülebilir; bu belirtiler genellikle birkaç gün içinde azalır. Sonrasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini diş taşı temizliği sonrası nelere dikkat edilmelidir sayfasında bulabilirsiniz.
Diş taşı temizliği kaç seans sürer?
Çoğu kişide temizlik tek seansta tamamlanır. Diş taşı çok fazlaysa, diş etleri çok hassassa ya da diş eti hastalığı da varsa hekim temizliği iki ya da daha fazla seansa bölebilir. Seans sayısı ve süresi ağzınızın durumuna göre değişir; bunu muayeneden sonra hekim söyler.
Tuzlu su gargarası diş taşına yardımcı olur mu?
Tuzlu su gargarası ağzı geçici olarak rahatlatabilir ve diş etindeki hafif irritasyonda destek olabilir, ancak diş taşını eritmez ya da düşürmez. Sertleşmiş birikintiyi ev yöntemleriyle, karbonatla ya da sert nesnelerle kazımaya çalışmak ise mineye ve diş etine zarar verebilir. Bu yüzden gargara, temizliğin yerini tutan bir yöntem olarak görülmemelidir.
Tekrar oluşumunu azaltan günlük bakım
- Dişlerinizi günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca fırçalayın.
- Günde bir kez diş ipi ya da arayüz fırçası kullanın.
- Şekerli ve yapışkan gıdaları sınırlayın.
- Sigarayı bırakmak ya da azaltmak diş taşı birikimini yavaşlatır.
- Düzenli diş hekimi kontrollerini aksatmayın.
Diş taşının diş etine ve dişlere etkisi
Diş taşı yalnızca görüntüyü bozan bir birikinti değildir. Yüzeyindeki bakteriler diş etini sürekli uyararak önce gingivitis denen diş eti iltihabına yol açar. Belirtileri diş fırçalarken kanama, diş etinde kızarıklık ve şişlik, ağız kokusudur. İltihap tedavi edilmezse diş eti ile diş arasındaki cep derinleşir ve diş çevresindeki kemik zarar görmeye başlar; ileri aşamada dişlerde sallanma görülebilir. Erken dönemde yapılan temizlik bu zincirin başlamasını engellemenin en kolay yoludur.
Diş taşı olduğunu nasıl anlarsınız?
Aynada dişlerin diş eti kenarında sarımsı, kahverengimsi ya da grimsi sert bir tabaka görmek en belirgin işarettir. Dili dişlerin iç yüzünde gezdirdiğinizde pürüzlü bir yüzey hissetmek, fırçalamaya rağmen geçmeyen ağız kokusu ve diş etinin kolay kanaması da diş taşını düşündürür. Her diş taşı gözle görünmez; diş eti çizgisinin altında kalan kısmı yalnızca hekim muayenesinde fark edilir. Bu yüzden belirti olmasa bile düzenli kontrol önemlidir.
Ne zaman diş hekimine gitmelisiniz?
Diş etiniz birkaç gündür kanıyor, şişiyor ya da dişlerin kenarında sert bir birikinti fark ediyorsanız randevu almak için beklemeyin. Dişlerde sallanma, diş etinde çekilme ya da ısrarlı kötü koku varsa muayene daha da gecikmemelidir. Hamilelik, diyabet ya da sigara kullanımı gibi durumlarda diş eti sorunları daha hızlı ilerleyebileceği için hekime bunu mutlaka belirtin.
Sık sorulan sorular
Diş taşı beyazlatma ile gider mi?
Hayır. Beyazlatma, diş yüzeyinin rengini açar; diş taşını kaldırmaz. Beyazlatma düşünüyorsanız önce temizlik yapılması gerekir.
Temizlik dişleri aşındırır mı?
Doğru uygulandığında temizlik dişin yapısına zarar vermez; amaç yalnızca birikintiyi uzaklaştırmaktır. Dişlerin aralarında açıklık görünmesi, diş taşının yerini boşaltmasından kaynaklanır.
Çocuklarda diş taşı olur mu?
Evet, çocuklarda da plak yeterince temizlenmezse diş taşı oluşabilir. Çocuğunuzun dişlerinde sarımsı birikinti ya da diş eti kanaması görürseniz hekim kontrolünden geçirin.
Temizlik ne sıklıkla yapılır?
Temizlik sıklığı herkes için aynı değildir. Birçok kişi için altı ayda bir kontrol ve gerekiyorsa temizlik uygundur; diş taşı çabuk biriken ya da diş eti sorunu olanlarda hekim daha sık aralıklar önerebilir. Kendinize uygun aralığı diş taşı temizliği ne kadar sık yapılmalı yazısından da öğrenebilirsiniz. Diş etinizde kanama, nefes kokusu ya da dişlerinizde sarımsı birikinti fark ederseniz muayene için iletişim sayfamızdan Avrupadent ile görüşebilir, size uygun planı hekiminizle birlikte belirleyebilirsiniz.
