Dişte kaplama nedir sorusunun kısa cevabı şudur: kaplama (kron), kırılmış, aşınmış, büyük dolgu ya da kanal tedavisi nedeniyle zayıflamış bir dişin görünen kısmını dıştan saran, onu hem koruyan hem de şeklini ve rengini yeniden kazandıran bir restorasyondur. Eksik dişlerin yerini kapatmak için kullanılan köprü ise birden fazla kaplamanın bir arada çalışması mantığına dayanır. Bu sayfada kaplamanın hangi durumlarda yapıldığını, boş dişe uygulanıp uygulanamayacağını, köprü ve pontik kavramlarını ve kaplamanın ömrünü neyin belirlediğini anlatıyoruz. Protetik tedavinin genel çerçevesi için protetik diş tedavisi nedir, nasıl yapılır sayfasına da bakabilirsiniz.
Kaplama nedir?
Kaplama, dişin dışını tamamen saran bir kılıf gibi düşünülebilir. Diş hekimi dişin dış yüzeyinden gerekli miktarda ince bir tabaka alır, ölçü ya da dijital tarama yapar ve laboratuvarda hazırlanan kaplamayı dişe yapıştırır. Malzeme olarak porselen, zirkonyum, lamine yapı ya da E-Max gibi seçenekler kullanılabilir. Hangi malzemenin uygun olduğu, dişin konumuna, ısırma kuvvetine ve estetik beklentiye göre belirlenir. Kliniğimizin hizmet listesinde Zirkonyum Diş Kaplama, Lamine Diş Kaplama ve Protez Diş Tedavisi ayrı başlıklar olarak yer alır. E-Max malzemesi ile ilgili bilgi için E-Max kaplamalar hangi durumlarda tercih edilebilir yazısına bakabilirsiniz.
Kaplama ile ilgili en sık karıştırılan nokta, kaplamanın bir “güzelleştirme” işlemi olduğu düşüncesidir. Oysa birçok durumda kaplamanın asıl amacı dişi korumaktır: zayıflamış bir dişin çatlamasını ya da kırılmasını önlemek ve ısırma kuvvetini dişe daha dengeli dağıtmak. Estetik katkısı bunun yanında gelir. Bu yüzden plan yapılırken, tek başına görüntüye değil bütün tabloya bakılarak önce dişin sağlığına, sonra görünümüne bakılır; sıralama tersine çevrildiğinde ileride yeni sorunlar çıkabilir.
Kaplama hangi durumlarda gerekir?
Her diş sorununda kaplama gerekmez; çoğu durumda dolgu yeterlidir. Kaplama düşünülen başlıca durumlar şunlardır:
- Dişin büyük bir bölümünün çürük ya da kırık nedeniyle kaybolması ve dolgunun yeterli destek sağlayamaması
- Kanal tedavisi görmüş, dolayısıyla zayıflamış dişlerin ısırma kuvvetine karşı korunması gereken durumlar
- Çok büyük ya da yenilenmesi gereken eski dolgular
- Şekil, renk ya da hizalanma bakımından estetik düzeltme beklentisi
- Köprü planında destek diş olarak kullanılacak dişler
- Aşınmış dişlerin biçiminin yeniden kazandırılması
Aşınmış dişlerin estetik restorasyonunu aşınmış dişlerde estetik restorasyon nasıl planlanır sayfasında anlattık. Dolgu ile kaplama arasındaki ayrımı anlamak için diş dolgusu nedir, nasıl yapılır yazısı faydalı olabilir. Kaplamanın gerekip gerekmediğine karar veren, muayene ve görüntüleme bulgularıdır; benzer görünen iki dişte bile farklı karar çıkabilir.
Boş dişe kaplama yapılır mı?
“Boş diş” günlük dilde çoğunlukla kanal tedavisi görmüş ya da içi çürükten boşalmış dişi anlatır. Böyle bir dişin yapısı zayıflamış olabileceği için kaplama sık gündeme gelen bir seçenektir. Ancak kaplama yapılabilmesi için dişin kökünün ve kalan yapısının yeterince sağlam olması gerekir. Kök sağlıklı ve diş desteklenebilir durumdaysa kaplama planlanabilir; köklerde iltihap ya da kırık varsa önce o sorunun ele alınması gerekir. Kanal tedavisinde başarı sorunları için başarısız kanal tedavisi belirtileri sayfasına, diş kökü iltihabı için diş kökü iltihabı yazısına bakabilirsiniz.
Dişin kaplamayı taşıyıp taşıyamayacağı, ancak muayene ve röntgenle anlaşılır. Taşıyamayacak durumdaki diş için implant ya da köprü gibi seçenekler konuşulur. Bu karar internette okunanlara göre değil, size özel bulgulara göre verilir.
Kaplama yapım aşamaları
- Muayene ve planlama: Diş ve çevre dokular incelenir, gerekli röntgenler alınır. Görüntüleme seçenekleri için 3D çene ve diş tomografisi sayfasına bakabilirsiniz.
- Diş hazırlığı: Dişin dış yüzeyinden kaplamaya yer açacak kadar ince bir tabaka alınır. Gerekirse önce dolgu ile yapı tamamlanır.
- Ölçü alma: Geleneksel ölçü ya da dijital tarama yapılır. Süreçle ilgili ayrıntıyı ölçü alma süreci ve dijital ölçü teknolojileri yazılarında bulabilirsiniz.
- Geçici kaplama: Kalıcı kaplama hazırlanırken diş geçici bir kaplamayla korunur.
- Laboratuvar aşaması: Kaplama, ölçüye ve seçilen renge göre laboratuvarda üretilir.
- Prova ve yapıştırma: Uyum, ısırma ve renk kontrol edilir; uygunsa kaplama yapıştırılır.
- Kontrol: Birkaç gün ya da hafta sonra ısırma ve diş eti durumu tekrar değerlendirilir.
Köprü nedir, pontik ne demek?
Köprü, eksik bir dişin yanındaki dişlere dayanan sabit bir protezdir. Eksik dişin iki yanındaki dişler kesilerek kaplama hazırlanır; bu kaplamaların arasına eksik dişin yerini tutan bir ara parça eklenir. Bu ara parçaya pontik denir. Pontik, diş etinin üzerinde durur ve eksik dişin görünümünü ve işlevini üstlenir. Pontiğin diş etiyle temas biçimi tasarıma göre değişir; eyer (saddle) ve hijyenik (hygienic) gibi farklı tasarımlar anılır ve temizlik kolaylığı ile estetik arasında denge kurulur. Hangi tasarımın uygun olduğuna muayeneden sonra hekim karar verir.
Köprünün bir türü olan kantilever köprüde ara parça tek taraftaki dişe tutunur. Bu yöntem her ağızda uygun değildir; destek dişin yükü kaldırıp kaldıramayacağı değerlendirilir. Köprü yerine implantı düşünenler için implant ile köprü tedavisi arasındaki farklar ve implant destekli köprü sayfaları karar verirken yardımcı olur.
Kaplama ile köprü arasındaki farklar
Kaplama mevcut bir dişi korur ve onarır; köprü ise eksik bir dişin yerini kapatır. Kaplama tek dişe uygulanırken köprü en az üç üyeden oluşur: iki destek kaplama ve aradaki pontik. Köprü için sağlam komşu dişlerin kesilmesi gerekir; bu yüzden eksik diş sayısı ve komşu dişlerin durumu tedavi seçimini etkiler. Birden fazla eksik dişte seçenekleri birden fazla diş eksikliğinde implant seçenekleri sayfasında bulabilirsiniz. Hareketli protez ile implant arasında kalanlar için hareketli protez yerine implant yazısı kriterleri sıralıyor.
Köprü için diş kesiminden sonra bakım
Köprü ya da kaplama için dişler kesildikten sonra, kalıcı restorasyon gelene kadar dişler geçici kaplamayla korunur. Bu dönemde geçici kaplamayı yerinden oynatacak yapışkan ve sert yiyeceklerden kaçınmak, diş fırçalamayı ve arayüz temizliğini ihmal etmemek gerekir. Sigara iyileşmeyi ve diş etinin sağlığını olumsuz etkileyebilir; ne kadar süre ara verilmesi gerektiği işleme ve kişiye göre değiştiği için bu konuda hekiminizin önerisine uymanız doğru olur. Burada sabit bir süre vermiyoruz. Kesim sonrası duyarlılık yaşarsanız bunu kontrol randevusunda mutlaka belirtin; estetik diş tedavisi sonrası ağız bakımı yazısı genel önerileri içeriyor.
Kaplama kırılırsa ne yapılır?
Kaplama kırıldıysa ya da çatladıysa kırığı kendiniz yapıştırmaya çalışmayın. Kırık parçayı varsa saklayın, bölgeyi temiz tutun ve kısa sürede kliniğe başvurun. Hekim kırığın büyüklüğüne bakarak onarım, kaplamanın yenilenmesi ya da altındaki dişin yeniden değerlendirilmesi arasında karar verir. Altındaki dişte çürük ya da kırık varsa sorunun kaplamanın kendisinden değil, dişten kaynaklandığı da görülebilir. Dişinizin kırılma nedeni (örneğin diş sıkma) varsa onun da ele alınması gerekir; bu konuda diş sıkmasına ne iyi gelir sayfasına bakabilirsiniz.
Kaplamanın ömrü neye bağlıdır?
Kaplamanın ne kadar dayanacağı için sabit bir yıl söylemiyoruz; ömür, birçok etkene bağlıdır:
- Ağız hijyeni ve diş eti sağlığı
- Malzeme seçimi ve dişin konumu
- Diş sıkma ya da gıcırdatma alışkanlığı
- Sert nesneleri ısırma alışkanlığı
- Düzenli kontrol ve profesyonel temizlik
- Altındaki dişin ve kökün sağlığı
Uzun ömür için yapılabilecekleri estetik diş tedavilerinin uzun ömürlü olması için neler yapılmalıdır sayfasında, kontrollerin önemini ise düzenli kontroller neden gereklidir yazısında anlattık. Kahve ve çay gibi alışkanlıkların etkisi için kahve ve çay tüketimi sayfası da faydalı olabilir.
Renk ve doğal görünüm
Kaplamanın komşu dişlerle uyumlu görünmesi için renk seçimi önemlidir. Renk, ışık altında ve dişin çevresiyle birlikte değerlendirilir; bu konuda estetik diş hekimliğinde renk seçimi sayfasında bilgi bulabilirsiniz. Hangi malzemelerin tercih edildiğini estetik diş hekimliğinde hangi malzemeler tercih edilir yazısında okuyabilirsiniz. Beyazlatma düşünüyorsanız, kaplamalar beyazlatmadan etkilenmediği için beyazlatmayı kaplamadan önce planlamak gerekir; bu planlamayı diş beyazlatma ile estetik tedaviler birlikte planlanabilir mi sayfasında anlattık.
Kaplama sonrası günlük bakım
Kaplama yapıldıktan sonra ilk günlerde dişte hafif bir duyarlılık olabilir; bu genellikle kısa sürede azalır, azalmazsa kontrol randevusunda belirtilmelidir. Günlük bakımda dişi diş eti çizgisine kadar nazikçe fırçalamak, kaplamanın kenarlarını diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizlemek önemlidir. Çünkü kaplamanın kenarında biriken plak, altındaki dişte çürük ya da diş eti iltihabına yol açabilir. Çok sert ve yapışkan gıdalar kaplamayı zorlayabileceği için dikkatli tüketilmelidir. Gece diş sıkan biri için koruyucu plak gündeme gelebilir; bunu hekiminiz değerlendirir.
Kaplama yerine başka seçenekler
Her zayıf diş kaplamaya uygun olmayabilir. Diş yapısı büyük ölçüde korunmuşsa, porselen inley ya da onley gibi daha az diş dokusu alan restorasyonlar düşünülebilir; bunlar hizmet listemizde Porselen Inlay / Onlay olarak yer alır. Diş sağlam ama renk ve şekil sorunu varsa lamine kaplama gündeme gelebilir. Kaybedilmiş bir diş içinse köprü, implant ya da hareketli protez arasında seçim yapılır. Estetik seçenekleri genel olarak estetik diş hekimliği nedir, hangi uygulamaları kapsar sayfasında anlattık. Seçim, dişin mevcut durumuna, ağız içi sağlığınıza ve beklentinize göre yapılır; bu nedenle başkasında işe yarayan seçeneğin sizde de uygun olacağı varsayılmamalıdır.
İzmir’deki şubelerimizde muayene
Avrupadent’in İzmir’de Çiğli, Balçova, Buca ve Gaziemir dahil birden fazla şubesi vardır. Kaplama ya da köprü düşünüyorsanız ilk adım muayenedir. Muayenede dişiniz ve çevre dokular incelenir, gerekirse röntgen alınır ve size uygun seçenekler konuşulur. Randevu ve şube bilgileri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. Muayene öncesinde şikâyetinizin ne zaman başladığını, daha önce o dişe yapılan işlemleri ve kullandığınız ilaçları not etmeniz görüşmeyi kolaylaştırır.
Muayeneye giderken sorabileceğiniz sorular
- Bu dişte kaplama gerçekten gerekli mi, dolgu yeterli olmaz mı?
- Hangi malzeme öneriliyor ve neden?
- Diş hazırlığı ne kadar yapılacak?
- Geçici kaplama kullanılacak mı?
- Kaplamanın altındaki dişin sağlığı nasıl izlenecek?
- Kaç seansta tamamlanacak?
- Bakım ve kontrol nasıl olacak?
Sık sorulan sorular
Dişe kaplama nedir?
Kırık, aşınmış ya da zayıflamış bir dişin dışını saran, onu koruyan ve şeklini yeniden kazandıran restorasyondur.
Boş bir dişe kaplama yapılabilir mi?
Kökü ve kalan diş yapısı yeterince sağlamsa yapılabilir. Dişin kaplamayı taşıyıp taşıyamayacağına muayene ve röntgen karar verir.
Kaplamam kırıldıysa ne yapmalıyım?
Kendiniz yapıştırmaya çalışmayın, kırık parçayı saklayın ve kısa sürede kliniğe başvurun.
Pontik nedir?
Köprüde eksik dişin yerini tutan ve diş etinin üzerinde duran ara parçadır.
Köprü ömrünü uzatmak için neler yapılır?
Ağız hijyenine ve arayüz temizliğine dikkat etmek, düzenli kontrole gitmek, diş sıkma gibi alışkanlıkları ele almak ve sert nesneleri ısırmamak ömrü olumlu etkiler.
