Apseye ne iyi gelir sorusunun evdeki cevabı kısadır: yanağın dışından uygulanan soğuk kompres ve ılık tuzlu su gargarası şişliği ve rahatsızlığı geçici olarak hafifletebilir, ancak apseyi ortadan kaldırmaz. Sıcak kompres genellikle önerilmez, apseyi evde patlatmaya çalışmak ise doğru değildir. Enfeksiyonun kaynağı dişin içinde ya da diş etinin altında olduğu için asıl çözüm hekim muayenesi ve nedene yönelik tedavidir.
Apseye ne iyi gelir?
Evde yapılabilecekler yalnızca belirtileri hafifletir: soğuk kompres, ılık tuzlu su gargarası ve hekimin ya da eczacının uygun gördüğü ağrı kesici. Hiçbiri apsenin nedenini ortadan kaldırmaz.
Diş apsesi, çoğu zaman derin çürük, sinir iltihabı ya da diş eti hastalığı nedeniyle diş kökünün çevresinde biriken iltihaptır. Bu birikimin boşaltılması ve kaynağın tedavi edilmesi gerekir; bunu ancak muayene, röntgen ve gerekirse kanal tedavisi, apse drenajı ya da diş çekimi gibi işlemlerle hekim yapabilir. Evdeki uygulamaların işi, randevuya kadar geçen süreyi daha katlanılır kılmaktır. Apsenin neden oluştuğunu ve tedavi seçeneklerini diş apsesine ne iyi gelir, nasıl geçer yazımızda ayrıca anlattık.
Evdeki seçenekler yan yana
Aşağıdaki tablo, evde sık düşünülen dört seçeneği nasıl çalıştıkları, kime uydukları, ne kadar süre uygulandıkları ve nelere dikkat edilmesi gerektiği açısından karşılaştırır.
| Seçenek | Nasıl işler | Kime uyar | Süre | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|---|
| Soğuk kompres (buz) | Dışarıdan uygulanır, damarları daraltır; şişlik ve zonklamayı hafifletebilir. | Yanakta şişlik ve zonklama hisseden kişilere. | Kısa aralıklarla, bezle sarılı olarak. | Buz doğrudan cilde değmemeli, bölge uyuşup donmamalı. |
| Sıcak kompres | Bölgeye kan akışını artırır. | Apse varlığında genellikle önerilmez. | Önerilmez. | Isı şişliği artırabilir ve enfeksiyonun yayılmasını kolaylaştırabilir. |
| Ilık tuzlu su gargarası | Ağzı mekanik olarak çalkalar, artıkları uzaklaştırır, bölgeyi rahatlatır. | Diş etinde hassasiyet ve şişlik olan kişilere. | Gün içinde birkaç kez, kısa süre. | Yutulmaz; tedavinin yerine geçmez. |
| Ağrı kesici | Ağrı algısını azaltır; iltihabı tedavi etmez. | Hekimin ya da eczacının uygun gördüğü kişilere. | Kutudaki ve hekimin önerdiği doz sınırında. | Hapı diş etine ya da yanağa koymayın; ilaç kullanımı geçmişinizi hekime söyleyin. |
Tablodaki hiçbir seçenek apseyi kendi başına iyileştirmez. Hepsi yalnızca muayeneye kadar olan süreyi daha rahat geçirmeye yardımcı olur.
Apseli dişe buz konur mu?
Evet, buz yanağın dışından ve dolaylı olarak uygulanabilir; ancak dişe ya da diş etine doğrudan konmaz.
Buzu ince bir bezin ya da havlunun içine sarın ve şişen bölgenin hizasındaki yanağa kısa aralıklarla bastırın; aralarda cildin dinlenmesine izin verin. Soğuk, damarları daralttığı için şişlik ve zonklama hissini hafifletebilir. Buzu doğrudan dişe koymak, özellikle hassas dişlerde, ağrıyı artırabilir. Bölge uyuşmaya başlarsa uygulamayı bırakın. Soğuk kompresin faydası geçicidir: iltihabın kaynağını gidermediği için şişlik ve ağrı yeniden başlayabilir. Bu uygulamanın ne kadar işe yaradığını çürük diş ağrısına ne iyi gelir yazısında da bulabilirsiniz.
Uygulamanın düzeni de önemlidir. Soğuk kompresi kısa aralıklarla uygulayıp aralarda cildi dinlendirmek, hem cildi korur hem de rahatlama hissini sürdürür. Başınızı yastıkta biraz yüksekte tutmak, geceleri zonklamayı azaltmaya yardımcı olabilir. Ağrıyan tarafta sert ve çok sıcak ya da çok soğuk yiyeceklerden kaçınmak, hassas bölgenin daha az uyarılmasını sağlar. Bu küçük önlemler ağrıyı tamamen kesmez, ancak randevu gününe kadar geçen süreyi daha dengeli geçirmenize destek olur.
Apseye sıcak mı soğuk mu uygulanır?
Dışarıdan uygulama için soğuk tercih edilir; sıcak kompres apsede genellikle önerilmez.
Sıcak, ilk anda rahatlatıcı gelse de bölgeye kan akışını artırır. Enfekte bir dokuda bu, şişliğin büyümesine ve enfeksiyonun çevreye yayılmasına zemin hazırlayabilir. Bu yüzden ağrıyan ya da şişen yanağa sıcak su torbası, ısıtılmış havlu ya da benzeri uygulamalar yapmamak daha doğrudur. Ağızdaki bir tuzlu su gargarasının ılık olması ise farklı bir durumdur: burada amaç ısıtmak değil, ağzı rahatsız etmeden çalkalamaktır. Su ne çok sıcak ne de buz gibi olmalıdır.
Tuzlu su gargarası apseye yardımcı olur mu?
Ilık tuzlu su gargarası apseyi geçirmez, ancak ağız içini temiz tutarak ve diş etindeki rahatsızlığı hafifleterek yardımcı olabilir.
Hazırlamak kolaydır: bir su bardağı ılık suya yaklaşık yarım çay kaşığı tuz karıştırın. Karışımı ağzınızda birkaç on saniye dolaştırın ve tükürün; yutmayın. Gün içinde yemeklerden sonra tekrarlayabilirsiniz. Çok sert çalkalamaktan kaçının, çünkü basınç hassas bölgeyi rahatsız edebilir. Gargaranın amacı bölgeyi temizlemeye yardımcı olmaktır; apseyi küçültmez ve tedavinin yerine geçmez. Diş eti şişliğiyle ilgili benzer önerileri diş eti şişmesine ne iyi gelir sayfasında da bulabilirsiniz.
Ağrı kesici nerede işe yarar, nerede yetmez?
Ağrı kesici ağrıyı azaltır, ama enfeksiyonu tedavi etmez; ağrı geçse bile apse varlığını sürdürür.
Eczaneden alınan ağrı kesiciler randevuya kadar geçen süreyi daha rahat geçirmenize yardımcı olabilir. Hangi ilacın size uygun olduğu; kullandığınız diğer ilaçlara, mide ve böbrek sağlığınıza, gebelik gibi durumlara göre değişir. Bu yüzden eczacıya ya da hekime danışmak gerekir. İlacı ağrıyan dişin ya da diş etinin üzerine koymak diş etini yakabilir; bunu yapmayın. Asıl tehlike, ağrı kesicinin belirtileri örtüp tedaviyi geciktirmesidir. Ağrı hafifledi diye muayeneyi ertelemek, apsenin sessizce büyümesine yol açabilir.
Apseyi evde patlatmak güvenli midir?
Hayır, apseyi iğne, toplu iğne ya da benzeri bir şeyle evde patlatmaya çalışmak doğru değildir.
Ağızdaki bakteriler, steril olmayan bir araçla dokuya daha derine taşınabilir. Üstelik iltihabın bir kısmı yüzeye çıksa bile kaynağı yerinde kalır; dişin içi ya da kökü hâlâ enfekte olduğundan apse tekrar oluşur. Gerekli durumlarda iltihabın boşaltılması, hekim tarafından steril koşullarda ve anestezi altında yapılır; ardından apsenin nedeni tedavi edilir. Sıkıştırmak, bastırmak ya da kurcalamak da bölgeyi yalnızca tahriş eder. Çocuklarda apse belirtileri ve nedenleri ise farklılık gösterebilir; ayrıntı için çocuklarda diş apsesi neden oluşur yazısına bakabilirsiniz.
Hangi seçenek kime uyar?
Seçim, belirtinizin ne olduğuna bağlıdır; ancak hangisini seçerseniz seçin, muayene randevusu atlanmamalıdır.
- Soğuk kompres: yanağında şişlik ve zonklama hisseden, randevuya kadar rahatlamak isteyen kişiler için uygundur.
- Ilık tuzlu su gargarası: diş etinde hassasiyet ve hafif şişlik hisseden, ağzını temiz tutmak isteyen kişiler için uygundur.
- Ağrı kesici: ağrısı uykusunu ya da günlük işlerini engelleyen ve ilacı kullanmasında sakınca olmayan kişiler için, hekim ya da eczacı onayıyla uygundur.
- Sıcak kompres: apse düşünülen bir dişte uygun bir seçenek değildir.
Sarımsak, bitkisel yağlar ya da evde hazırlanan karışımlar da sıkça sorulur. Bunların apseyi tedavi ettiğini gösteren güvenilir bir dayanak yoktur; hassas diş etini tahriş edebilirler. Antiseptik gargara ya da merhem gibi ürünler için de eczacıya veya hekime danışmak en doğrusudur.
Evde denenen yöntemlerin hiçbiri için bir “deneme süresi” belirlemek doğru değildir. Belirtiler bir iki gün içinde hafiflese bile dişin muayene edilmesi gerekir; çünkü apse bazen kendiliğinden bir yere açılıp ağrıyı azaltır, ama bu iyileşme anlamına gelmez. Kaynak yerinde kaldığı için enfeksiyon bir süre sonra daha güçlü geri dönebilir.
Hangi belirtide hemen hekime gidilmeli?
Ateş, hızla büyüyen yüz şişliği, göz çevresine ya da boyuna yayılan şişlik, yutma veya nefes alma güçlüğü gibi belirtiler varsa gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Bu belirtiler enfeksiyonun yayıldığını gösterebilir ve beklemeye gelmez. Daha hafif seyreden durumlarda bile birkaç gün içinde muayene olmak gerekir:
- Ağrı birkaç günden uzun sürüyorsa ya da gece uykunuzu bölüyorsa,
- Diş etinde sürekli şişlik, kabarcık ya da ağızda kötü tat ve koku varsa,
- Çiğnerken ya da dişe dokununca ağrı artıyorsa,
- Ağrı bir süre kesilip yeniden başlıyorsa; bu, enfeksiyonun sessizce sürdüğüne işaret edebilir.
Muayenede dişin ve çevre dokunun durumu röntgenle değerlendirilir; kök kanalı enfekteyse kanal tedavisi, kurtarılamayan dişte çekim gibi seçenekler konuşulur. Önceki bir kanal tedavisine rağmen ağrı sürüyorsa başarısız kanal tedavisi belirtileri yazısı da yol gösterebilir.
Randevu için bize ulaşın
Diş apsesi şüphesiyle muayene olmak isterseniz Çiğli, Balçova, Narlıdere, Buca, Gaziemir ve Konak şubelerimizden size yakın olanı seçebilirsiniz; Bornova, Karşıyaka, Karabağlar, Güzelbahçe, Menderes ve Seferihisar’dan gelenlere de hizmet veriyoruz. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
