İmplant Vidası Kırılırsa Ne Yapılır?

İzmir İmplant Vidası Kırılırsa Ne Yapılır?

Diş eksikliklerinin telafisinde kullanılan titanyum yapay kök sistemleri, insan vücudunda üretilen en yüksek çiğneme basınçlarına direnecek mühendislik standartlarında tasarlanmış olmalarına karşın; on yıllara yayılan kullanım ömürleri boyunca sürekli tekrarlayan mikro ve makro mekanik streslere maruz kalırlar. Bu sistemler genellikle iki ana parçadan (kemiğe gömülü fikstür ve protezi taşıyan abutment/bağlantı vidası) oluşur. Çene eklemi (TMJ) hareketlerinin asimetrisi, diş sıkma (bruksizm) gibi parafonksiyonel alışkanlıklar veya yıllara dayanan metal yorgunluğu (metal fatigue) sebebiyle, bu yapay sistemlerin iç bağlantı vidalarında nadiren de olsa kırılmalar yaşanabilmektedir.

İmplant Vidası Kırılırsa Ne Yapılır ve İlk Tıbbi Yaklaşım Nasıl Olmalıdır?

Biyomekanik bir sistemde yaşanan kırılma olayı, hastalar açısından endişe verici görünse de diş hekimliği kliniklerinde yönetilebilir bir komplikasyon olarak değerlendirilir. Sistemde kırılan parça genellikle çene kemiğinin içine kaynamış olan ana gövde değil, üzerindeki porselen protezi ana gövdeye bağlayan, kalınlığı bir ila iki milimetre arasında değişen ince “abutment vidası”dır. Bu vida, dışarıdan gelen aşırı basıncı emerek asıl kemik içi yapıyı koruyan bir sigorta vazifesi görür. Sigorta attığında (vida kırıldığında), üstteki porselen diş yerinden oynar veya ağız boşluğuna düşer.

Bu fizyolojik tabloda hekimin klinik önceliği, çene kemiğindeki ana yapının iç vida yollarının (yivlerinin) deforme olmamasını sağlamaktır. Kırık parça genellikle yapay kökün iç tünelinde sıkışmış halde kalır. Müdahale esnasında lokal anestezi ile doku hassasiyeti kontrol altına alınır ve operasyon mikroskopları (veya büyüteçli lup gözlükler) yardımıyla kırık hattı vizüalize edilir. Kırık parça başarılı bir biçimde yuvadan çıkarıldığında, aynı seans içerisinde veya yeni bir ölçü aşamasının ardından yepyeni bir sağlam vidayla protez tekrar yerine sabitlenir ve çiğneme fonksiyonu tıbbi normlarda yeniden tesis edilir.

Titanyum Bağlantı Vidası Hangi Fizyolojik veya Biyomekanik Nedenlerle Kırılabilir?

İnsan çene kasları (özellikle masseter kası), bedendeki en güçlü kas gruplarından biridir ve öğütme esnasında çene kemiklerine kilogramlarca ağırlığında kuvvet uygular. Doğal dişler, etraflarındaki esnek periodontal bağ dokusu lifleri sayesinde bu yüksek kuvvetleri esneyerek absorbe (tolere) eder. Ancak titanyum yapay kökler doğrudan kemiğe yapışık (ankiloz) olduğu için şok emici bir özellikleri yoktur. Bütün kuvvet doğrudan bağlantı vidasının boyun bölgesinde toplanır.

Çene Kemiği İçerisindeki Ana Fikstür Kırılması İle Abutment Vidası Kırılması Arasındaki Tıbbi Farklar Nelerdir?

Diş hekimliğinde biyomekanik komplikasyonların yönetimi, hasarın hangi anatomik veya donanımsal seviyede gerçekleştiğine göre farklı rotalar çizer. “İmplantım kırıldı” ifadesi, genellikle hastalar tarafından üstteki porselen düştüğünde kullanılan genel bir yanılgıdır. Vakaların çok büyük bir yüzdesinde kırılan parça, değiştirilebilir bir medikal yedek parça olan ara vidadır. Hekimler, iç tünelde kalan bu vidayı özel protokollerle sökerek hastanın tedavisini kaldığı yerden idame ettirirler.

Çok daha nadir rastlanan ana gövde (fikstür) kırıkları ise, çoğunlukla boyun bölgesinde (kret seviyesinde) gelişen yoğun kemik erimesine (peri-implantitis) bağlı olarak, titanyum kökün desteğini yitirmesi ve ince kalan boyun kısmından kırılması şeklinde ortaya çıkar. Ana gövde kırıldığında, sistemin üzerine yeni bir diş yapılması mekanik olarak olanak dışıdır. Bu klinik tabloda cerrah, kırık olan gövdeyi kemiğe en az hasarı verecek özel trepan frezler yardımıyla yerinden çıkarır. Oluşan kemik boşluğuna biyomateryaller (kemik tozu) yığılarak bölge iyileşmeye bırakılır.

İmplant Vidası Kırığı Şüphesi Taşıyan Bireyler Klinik Başvuru Öncesinde Nelere Dikkat Etmelidir?

Biyomekanik bir sistemde yaşanan kopma sonrasında ağız içerisinde serbest hale gelen metal veya porselen parçalar, hastanın yaşamsal fonksiyonları için gizli bir fiziksel risk taşır. Özellikle uyku esnasında veya yemek yerken yerinden fırlayan bir protez parçasının yutulması, gastrointestinal (mide-bağırsak) veya solunum sistemi komplikasyonlarına yol açabilir. Bu nedenle, dişte hafif bir oynama veya metalik bir tıklama (klik) sesi hissedildiğinde dahi medikal sürecin ciddiye alınması elzemdir.

Eğer porselen kuron yerinden bütünüyle çıkıp ele gelmişse, hasta bu parçayı temiz bir peçete veya kutu içerisinde muhafaza ederek kliniğe getirmelidir. Titanyum kökün ağız ortamına açık kalan iç yuvası, bakterilerin ve gıda partiküllerinin dolması için açık bir kuyu halini alır. Hasta, bu yuvanın içerisine kürdan veya sivri cisimler sokarak temizlemeye çalışmamalıdır; zira bu mekanik müdahale iç yivlerin çizilmesine ve yeni takılacak vidanın tutunamamasına sebep olabilir. Bunun yerine klorheksidin bazlı kimyasal gargaralarla pasif bir çalkalama yapılarak bölgenin mikrobiyal yükü sınırlandırılmalıdır.

Kırık Parçanın Çene Kemiği İçerisinden Çıkarılması İşleminde Hangi Cerrahi Protokoller İşletilir?

Medikal donanımların gelişimi, bu tür mikroskobik boyutlardaki komplikasyonların yönetimini büyük ölçüde kolaylaştırmıştır. Kırık olan vida parçası, genellikle ana gövdenin milimetrelerce derinliğinde sıkışmış halde bulunur. Hekimin bu parçaya standart aletlerle ulaşması mümkün değildir. Çıkarma protokolünün en hassas noktası, asıl taşıyıcı olan ana kökün (fikstürün) titanyum iç çeperlerinin çizilmesinin önüne geçmektir.

İzmir Bölgesinde Hizmet Veren Avrupadent Organizasyonlarında Kırık Vida Vakalarına Nasıl Bir Multidisipliner Yaklaşım Sergilenir?

Biyomekanik bir komplikasyon yaşandığında, sorunun sadece kırık parçayı çıkarmaktan ibaret olmadığı medikal bir gerçektir. Vidanın neden kırıldığının kök sebebine (root cause) inilmezse, yeni takılacak olan vida da aylar içerisinde aynı akıbete uğrayacaktır. Multidisipliner klinik yaklaşımın temeli, sorunu ortaya çıkaran anatomik veya mekanik zafiyeti tespit ederek ortadan kaldırmaktır.

Protez uzmanları (Prostodontistler), kırık parça çıkarıldıktan sonra hastanın çene kapanışını (oklüzyonunu) ince kalınlıktaki artikülasyon kağıtları veya dijital oklüzal analiz cihazları ile haritalandırırlar. Eğer porselen dişin üzerinde, karşı çenedeki dişten gelen şiddetli bir çarpma noktası tespit edilirse, o bölge porselen üzerinden milimetrik olarak aşındırılarak kuvvet dağıtılır. Çapı yetersiz kalan bir altyapı söz konusu ise, protez laboratuvara geri gönderilerek destek iskeleti daha kalın bir metalle veya monolitik zirkonyumla yeniden inşa edilir.

Çiğneme Kuvvetlerinin (Oklüzal Stres) Titanyum Materyaller Üzerindeki Biyomekanik Etkileri Nelerdir?

Ağız anatomisi, çiğneme esnasında 50 ila 100 kilogram arasında değişebilen devasa bir mekanik kuvvet üretir. Doğal anatominin mükemmelliği, dişi kemiğe bağlayan amortisör benzeri liflerin bu kuvveti sönümlemesinde yatar. Yapay kök uygulamaları ise kemik hücreleriyle adeta kaynak yapılmış (ankiloz) bir yapıdadır; materyalin kemik içerisinde çeyrek milimetre dahi esneme payı bulunmaz.

Eğer titanyum kök çene kemiğine dik bir açıyla (paralel) yerleştirilmişse ve kuvvet yukarıdan aşağıya (dikey) geliyorsa, sistem bu yükü sorunsuzca kemiğe aktarır. Ancak anatomik kısıtlamalar nedeniyle materyal eğik yerleştirilmişse veya protezin kenarına dışarıdan içe doğru (yatay/makaslama) bir kuvvet biniyorsa, bu kuvvet bir kaldıraç (leverage) etkisi yaratır. Kaldıraç kuvveti, sistemin en ince ve bağlantılı noktası olan iç vidanın üzerinde odaklanır. Vida, bir telin sürekli aynı noktadan bükülüp kırılması fizyolojisine benzer şekilde zamanla zayıflar ve kopar.

Bruksizm (Diş Sıkma) Hastalığı Protetik Restorasyonlarda Mekanik Yorgunluğa Neden Olur mu?

Gündüz vakti yemek yerken dişlerimiz sadece birkaç dakika birbirine temas eder ve çiğneme işlevi bittiğinde çene kasları dinlenme pozisyonuna geçer. Bruksizm tablosunda ise, birey gece boyunca dişlerini birbirine kenetleyerek çenesini sağa ve sola kaydırır. Bu durum, yapay köklerin üzerine saatler boyunca kesintisiz bir biçimde yatay kuvvetlerin (makaslama) binmesi anlamına gelir.

Diş sıkma alışkanlığı olan bireylerin çene kasları (masseter kasları) aşırı gelişmiş ve kuvvetlenmiştir. Çene kemiğine yerleştirilen titanyum sistemler bu yatay basınca direnmeye çalışırken, bağlantı vidalarının yivleri (dişlileri) arasında mikro düzeyde sürtünmeler başlar. Bu sürtünme önce vidanın gevşemesine (hastanın dişte oynama hissetmesine) yol açar. Gevşemiş bir vidayla çiğnemeye veya diş sıkmaya devam edildiğinde ise vida artık bükülme toleransını kaybederek kopar. Hekimler bu komplikasyonun önüne geçmek için bruksizm hastalarına gece yatarken kullanmaları üzere sert akrilikten üretilmiş koruyucu “oklüzal splint” (gece plağı) reçete ederler.

Kırılan Materyalin Çıkarılmasının Ardından Aynı Bölgeye Yeni Bir Cerrahi İşlem Planlanabilir mi?

Ana materyalin kırılması durumunda, o bölgede bir yıkım yaşandığı için hastalar genellikle “artık oraya bir daha diş yapılamaz” endişesi taşırlar. Ancak insan kemiği, uygun tıbbi şartlar sağlandığında kendini yeniden modelleyebilen (remodeling) mükemmel bir kapasiteye sahiptir. Cerrah, kırık parçayı çevre kemik dokusuna en az hasarı verecek mikro aletlerle (trepan frezler) çıkardığında, geride silindir şeklinde bir boşluk kalır.

Bu boşluğun içerisi, kan pıhtısını ve onarım hücrelerini destekleyecek olan inorganik kalsiyum partikülleriyle doldurulur. Vücudun anjiyogenez (damarlanma) faaliyetiyle bölgeyi aylar içerisinde sert bir insan kemiğine dönüştürmesi beklenir. İkinci cerrahi faza geçildiğinde, hekim genellikle çıkarılan materyalden en az bir milimetre daha geniş çaplı bir materyal seçerek, yeni açılacak yuvanın canlı ve sağlam kemik duvarlarına sıkıca tutunmasını (primer stabilite) sağlar.

Titanyum Bağlantı Parçalarının Dayanıklılığını Etkileyen Biyofiziksel Unsurlar Nelerdir?

Birbiriyle vidalanarak birleşen mekanik sistemlerde parçaların uyumu mikron (milimetrenin binde biri) düzeyinde olmalıdır. Üzerine yapılacak olan metal iskelet veya zirkonyum alt yapı, titanyum kökün ağzına kusursuz bir biçimde, hiçbir itme veya zorlama kuvveti olmaksızın oturmalıdır (pasif uyum – passive fit). Eğer yapı bir miktar kasıntılıysa ve hekim vidayı sıkarak bu boşluğu kapatmaya çalışırsa, vida daha en baştan çekme (tensil) stresi altında kalır ve ağızda çiğneme başlamadan bile kopma eğilimine girer.

İleri Yaş Grubundaki Bireylerde Yaşanan Materyal Kırılmalarında Medikal Yol Haritası Nasıl Çizilir?

Yaşlılığa bağlı fizyolojik değişimler, doku onarım hızını (fibroblast ve osteoblast aktivitesini) bir miktar yavaşlatır. İleri yaştaki bireylerin büyük bir kısmı kardiyovasküler (kalp-damar) veya endokrin (diyabet, kemik erimesi) rahatsızlıkları sebebiyle çeşitli medikal ilaçlar kullanmaktadır. Bu hastalarda ana materyal kırığı meydana geldiğinde, çene kemiğine geniş bir cerrahi kesi yapmak hücresel iyileşmeyi riske atabilir.

Hekim kurulları, yaşlı hastalardaki bu komplikasyonları yönetirken cerrahi radikalizmi sınırlandırır. Eğer parçanın çıkarılması kemikte çok büyük bir kayıp yaratacaksa, bazen kırık parça kemik seviyesinin altında (gömülü) bırakılarak üzeri diş eti ile kapatılabilir (uykuda bırakma) ve protetik destek başka bir alandan alınabilir. Yeni cerrahi planlanacaksa, hastanın kullandığı kemik yıkımını yavaşlatıcı ilaçlar (bifosfonatlar) ve kan sulandırıcılar ilgili tıp doktorlarıyla konsülte edilerek operasyon takvimi bedenin tolerans sınırları içerisinde yürütülür.

Düzenli Klinik İdame Randevuları Olası Mekanik Komplikasyonları Önlemede Nasıl Bir Fonksiyon Üstlenir?

Çene kemiğine entegre edilen yapay sistemlerin on yıllar boyunca stabil kalması, “yapıldı ve bitti” düşüncesiyle değil, kesintisiz bir klinik gözlemle mümkündür. İnsanların kendi doğal dişleri yıllar içerisinde çiğnemeye bağlı olarak hafifçe aşınırken, zirkonyum veya porselen materyaller aşınmaz. Bu durum, aralarındaki mekanik uyumun yıllar içinde bozulmasına ve protetik yapının üzerine orantısız yük binmesine (erken temaslara) neden olur.

Rutin hekim ziyaretleri, bu dengesizlikleri henüz materyal yorgunluğuna dönüşmeden saptayan check-up seanslarıdır. Hekim, dişin üzerine renkli ince kağıtlar koydurarak çiğneme simülasyonu yaptırır. Aşırı baskı alan bölgelerdeki porselen milimetrik olarak aşındırılıp yük dağıtılır. Eğer hasta protezinde ufak bir tıklama veya esneme hissediyorsa, hekim vida yuvasını açar, esnemiş veya yorgun düşmüş ara vidayı (henüz kırılmadan) yenisiyle değiştirir. Koruyucu tıp prensibi olan bu yaklaşım, sistemin yapısal bütünlüğünü muhafaza eden yegane bilimsel kalkan işlevindedir.